ÇATAKSU (TAVUSKER) KÖYÜ CAMİİ (OLUR)

Olur ilçe merkezine 40 km. uzaklıkta bulunan Çataksu (Tavusker) köyündedir. Giriş kapısındaki kitabesinden caminin , 1671 tarihinde Derviş Mehmet isimli bir şahıs tarafından yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Birçok onarım geçirerek günümüze kadar gelmiştir. 

Dışarıdan basit görünen ve duvar aralarında yer yer ahşap kirişlerin bulunduğu caminin orijinal pencere şebekeleri de ahşaptır. 

Ahşap boyama ile süslü tavanı, ahşap direkleri,  ahşap mihrabı, ahşap müezzin mahfili ile muhteşem bir yapıdır.

PERTUS HARABELERİ (OLUR)

Olur’un 17 km. güneybatısında bulunan Eğlek (Ortiz) Köyü sınırları içerisindedir. Köyün güneydoğusunda “Pertus” denilen tepenin üzerindedir.

Pertus Şehri’nin Rum–Pontus Kralı Dikran tarafından kurulduğu söylenmektedir.

Tam bir harabe olan ören yerinde, yapıların temelleri göze çarpmaktadır.

RUS KİLİSESİ (OLTU)

Oltu İlçesi Merkezinde yer alan kilise kitabesine göre 1877-1878 Osmanlı Rus savaşında, Rusların Oltu’yu işgal ettiği dönemde yaptırılmıştır. Kilise haç planlıdır.

MISRİ ZİNNUN KÜMBETİ (OLTU)

Oltu'da kaleden sonra en eski tarihi eser Mısrî Zinnun Kümbetidir. Mısrî Zinnun, Hicri üçüncü asırda Mısır'da yaşamış ve orada merhum olmuş bir muta­savvıftır. Oltu'daki Mısrî Zinnun Türbesinde yatan zat ise bu tarihten üç asır sonra yaşamış ve adı bilinmeyen bir şehide aittir. Türbenin kitabesinin bir kısmı aşınmış olduğundan şehidin adı okunamamakta, fakat vefat ta­rihinin 1226 yılı olduğu anlaşılmaktadır. Bu tarihlerde bölgeye Harzemşahlar tarafından İslamlaştırma seferleri düzenleniyordu. Mısrî Zinnun Kümbeti'nde yatan zat, bu seferler sırasında şehid olmuş, Celaleddin Harzemşah'ın komutanlarından biri olması kuvvetle muhtemeldir.

Türbe yöreye özgü kırmızıya yakın ve bej renkteki taştan yapılmıştır. Yuvarlak planlı bir yapı olup konik bir örtü ile üzeri örtülmüştür.

ASLANPAŞA CAMİİ (OLTU)

Oltu İlçesinde, Oltu Çayı kenarında yer alan Cami 1664 yılında Çıldır Atabeklerinden Kars Muhafızı Aslan Mehmed Paşa tarafından yaptırılmıştır. Camii bir külliye bünyesinde planlanmış, ancak doğudaki medrese hücreleri dışında, külliyelerin diğer elemanları yıkılmıştır. 

Kesme taştan inşa edilen cami, üç gözlü bir son cemaat yeri ve tek kubbe ile örtülü bir ibadet alanından oluşmaktadır. Yer yer süsleme unsurlarıyla zenginleştirilerek cami, plan ve mimarisiyle, Erzurum’daki Lala Mustafa Paşa, Gürcükapı camilerine benzemekte olup, Osmanlı sanatındaki tek kubbeli camilerin Doğu Anadolu’daki en güzel örneklerinden biridir. 

Cami avlusunda, 1877-1878 ve 1914-1918 Osmanlı Rus Savaşlarında şehit olanlar ile Ermenilere karşı 1920 yılında yapılan harekatta şehit düşenlerin mezarlarının bulunduğu şehitlik vardır. 

OLTU KALESİ (OLTU)

Oltu Çayı’nın meydana getirdiği  yay içinde kalan Kale’nin ilk olarak ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmemektedir. Ancak konum ve mimarisinden hareketle M.Ö. 3. yy. Urartular döneminde yapıldığı, sonraki devirlerde tamir ve ilavelerle takviye edildiği anlaşılmaktadır.

Dış Kale tamamen yıkılmış, günümüze yalnız iç Kale gelebilmiştir. Kale içinde, burç üzerinde bir kilise temeli, bir mescit alanı, yıkık duvarlar ve bir türbe mevcuttur.     

NARMANLI CAMİİ (NARMAN)

Narman İlçesinde bulunan Narmanlı Camii, kitabesinden öğrenildiğine göre Sultan I.Mahmut döneminde Narmanlı Yusuf Efendi tarafından 1738 yılında yaptırıldı.

Cami kare planlı olup, üzeri trompların yardımı ile merkezi bir kubbeyle örtülü. Caminin önünde altı yuvarlak taş sütunun taşıdığı beş kubbeli bir son cemaat yeri bulunuyor.