ÇARNESİ (KALEBOYNU) KALESİ

Çarnesi Kalesi; Tortum Kaleboynu sınırları içerisinde bulunmaktadır. Çağirnisi Kalesi olarak da bilinir Orta Çağ'dan kalma Gürcü Kalesidir. Kaleboynu Köyünün 700 metre batısında, kaba yontulmuş taşlar ve kireç harcıyla inşa edilmiştir.

Büyükçe bir yap olan kalenin (50 x 80 m) günümüze ulaşan surlarının yüksekliği 10 metreyi bulmaktadır. Kale içinde tek nefli kilise ve sarnıçların kalıntıları günümüze ulaşmıştır.

Kaynak: https://www.academia.edu

HUBYAR KALESİ

Çat’ın 3 km güneybatısında, Karasu Nehri'nin kollarından biri olan Hubyar Çayı'nın güneybatısında yer almaktadır. İki kademeli bir kaledir. Kalenin kuzey tarafında sur izlerine rastlanmaktadır. Üç sıra halinde görülen sur duvar izleri yaklaşık olarak 4 m uzunluğundadır. Kale stratejik açıdan bölgeye hâkim bir konumdadır. 

Çanak çömlek parçaları kalenin İlk Tunç Çağı'ndan itibaren yerleşim gördüğünü düşündürmüştür. Erken dönem mezarları da tespit edilen kalede ayrıca, Erken Demir Çağ, İTÇ ve Orta Çağ'a ait çanak çömlek parçaları da ele geçmiştir.

Kaynak: https://www.academia.edu

YUKARI ÇERMİK KALESİ

Yukarı Çermik Kalesi; Erzurum/Tekman İlçesi Ilıgöze Köyü sınırları içerisinde, yerleşimin 500 m. doğusunda bulunmaktadır.

Vadiyi kontrol altında tutan bir gözetleme kulesi olan kalede yapılan yüzey araştırmalarında herhangi bir keramik verisine rastlanılmamıştır.

Yukarı Çermik Kalesi de, Aşağı Çermik Kalesi gibi yağmacıların elinden kurtulamamıştır.

Kaynak: dergipark.org.tr

AŞAĞI ÇERMİK KALESİ

Aşağı Çermik Kalesi; Erzurum/Tekman İlçesi Ilıgöze Köyü sınırları içerisinde bulunmaktadır. Köyün güneyinde yükselen tepenin üzerine kurulmuştur. Kale; 51 m, - 22,5 m. boyutlarında olup, kalede yapılan kazıda çıkarılan eşyalardan Orta Çağda inşa edildiği anlaşılmıştır ve tespit edilen keramik verisi Ortaçağ’a aittir.

Horasan harcının kullanıldığı kalede, çok sayıda kaçak kazı izine rastlanmaktadır. Kalenin kurulduğu kaya, kum taşı olduğundan dolayı çok kısa sürede tahrip olmuştur. 

Kaynak: dergipark.org.tr

GÜNDAMI KALESİ

Gündamı Kalesi, Tekman Gündamı Köyü sınırları içerisinde bulunmaktadır ve  çok az kısmı günümüze ulaşmıştır. Gündamı Kale Kalıntısı’nın mimari ve keramik verilerine bakıldığında Orta Çağ’a ait olduğu düşünülmektedir. 

Köyün 2 km doğusunda yer alan Vadinin kuzey sırtına dayanan kalenin doğusu, batısı ve güneyi uçurumlarla çevrilidir. Kaleye ait sur duvarları tamamen tahrip olmuş sadece temel izlerinden takip edilebilmektedir. 

Girişi kuzey yönde bulunan kale Erzurum Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 29.01.2015 gün ve 1484 sayılı kararı ile 1. Derece Arkeolojik Sit olarak tescil edilmiştir. 

PERTİVAN KALESİ

Narman’ın 3 km. batısındaki Gökdağ (Pertivan) Köyü sınırları içindedir.  Gürcülerden kalma bir ortaçağ kalesidir. Pertevani Kalesi köyün yeni adından dolayı Gökdağ Kalesi olarak da bilinir. Harap bir haldedir.

Moloz taşlarla harç kullanılarak inşa edilmiş olan kalenin planı ana kayanın doğal yapısına uygundur. Kale kuzey-güney doğrultuda inşa edilmiş olup iki bölümden oluşmaktadır. İç kısmı 21x7 metre ebatlarında olan kalenin batı kısmı ikinci bir surla güçlendirilmiştir. Kalenin batı kısmındaki sur duvarlarının iç bölümüne toprak kaplar tespit edilmiştir.

Kale Narman–Erzurum karayolunu kontrol altında tutan bir konuma sahiptir.

Kaynak: dergipark.org.tr

SAMİKALE

Samikale; Samikale Köyü’nde bulunmaktadır. Corcas deresi ile Akpinik derelerinin birleştiği yerde, MÖ 1000 yılında kurulmuş, kuzeyden güneye doğru uzanan geniş bir vadiye hakim konumda; vadiyi kontrol etmektedir.

Kale Akkoyunlu Uzun Hasan ile Pontus Rum devletinin çekişme odağını teşkil ettiği bilinmektedir. Kaleye batı yöne açılan tek kapıdan girilir. Kale içinde erzak, malzeme ve su sarnıçlarının izleri hala belli olup, burç ve duvarları çok harap halde günümüze ulaşmıştır.

Kaynak: dergipark.org.tr