AŞAĞI ÇERMİK KALESİ

Aşağı Çermik Kalesi; Erzurum/Tekman İlçesi Ilıgöze Köyü sınırları içerisinde bulunmaktadır. Köyün güneyinde yükselen tepenin üzerine kurulmuştur. Kale; 51 m, - 22,5 m. boyutlarında olup, kalede yapılan kazıda çıkarılan eşyalardan Orta Çağda inşa edildiği anlaşılmıştır ve tespit edilen keramik verisi Ortaçağ’a aittir.

Horasan harcının kullanıldığı kalede, çok sayıda kaçak kazı izine rastlanmaktadır. Kalenin kurulduğu kaya, kum taşı olduğundan dolayı çok kısa sürede tahrip olmuştur. 

Kaynak: dergipark.org.tr

GÜNDAMI KALESİ

Gündamı Kalesi, Tekman Gündamı Köyü sınırları içerisinde bulunmaktadır ve  çok az kısmı günümüze ulaşmıştır. Gündamı Kale Kalıntısı’nın mimari ve keramik verilerine bakıldığında Orta Çağ’a ait olduğu düşünülmektedir. 

Köyün 2 km doğusunda yer alan Vadinin kuzey sırtına dayanan kalenin doğusu, batısı ve güneyi uçurumlarla çevrilidir. Kaleye ait sur duvarları tamamen tahrip olmuş sadece temel izlerinden takip edilebilmektedir. 

Girişi kuzey yönde bulunan kale Erzurum Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 29.01.2015 gün ve 1484 sayılı kararı ile 1. Derece Arkeolojik Sit olarak tescil edilmiştir. 

PERTİVAN KALESİ

Narman’ın 3 km. batısındaki Gökdağ (Pertivan) Köyü sınırları içindedir.  Gürcülerden kalma bir ortaçağ kalesidir. Pertevani Kalesi köyün yeni adından dolayı Gökdağ Kalesi olarak da bilinir. Harap bir haldedir.

Moloz taşlarla harç kullanılarak inşa edilmiş olan kalenin planı ana kayanın doğal yapısına uygundur. Kale kuzey-güney doğrultuda inşa edilmiş olup iki bölümden oluşmaktadır. İç kısmı 21x7 metre ebatlarında olan kalenin batı kısmı ikinci bir surla güçlendirilmiştir. Kalenin batı kısmındaki sur duvarlarının iç bölümüne toprak kaplar tespit edilmiştir.

Kale Narman–Erzurum karayolunu kontrol altında tutan bir konuma sahiptir.

Kaynak: dergipark.org.tr

SAMİKALE

Samikale; Samikale Köyü’nde bulunmaktadır. Corcas deresi ile Akpinik derelerinin birleştiği yerde, MÖ 1000 yılında kurulmuş, kuzeyden güneye doğru uzanan geniş bir vadiye hakim konumda; vadiyi kontrol etmektedir.

Kale Akkoyunlu Uzun Hasan ile Pontus Rum devletinin çekişme odağını teşkil ettiği bilinmektedir. Kaleye batı yöne açılan tek kapıdan girilir. Kale içinde erzak, malzeme ve su sarnıçlarının izleri hala belli olup, burç ve duvarları çok harap halde günümüze ulaşmıştır.

Kaynak: dergipark.org.tr

ARAPKÖY KALESİ

 

Erzurum/Ilıca’ya bağlı Ahırcık Köyü sınırları içerisinde yer alan kalenin, kazılarda ortaya çıkan eserlerden yola çıkılarak İlk Tunç Çağda inşa edildiği ve Orta Çağa kadar aralıksız kullanıldığı tespit edilmiştir.

Ovacık Çukurunu tamamen kontrol altına alacak şekilde tasarlanmış olan Arapköy Kalesi bölgenin en yüksek kalesidir. Sur duvarlarının inşasında horasan harcı kullanılmıştır. Define avcıları tarafından yapılan kaçak kazılar sonucu kale görünürlüğünü tamamen kaybetmiştir.

Kaynak: dergipark.org.tr

ALATARLA KALESİ

                                                    

Erzurum'un Oltu ilçesinin Hovak (Alatarla) Köyünde XII. yüzyıla tarihlenen Alatarla Kalesi, Akdağın eteklerinde, 50 metre yüksekliğinde bir tepenin üzerine kurulmuş olup, yapılan arkeolojik incelemeler sonucunda elde edilen verilere göre, XII. Yüzyılda, Gürcü kralları tarafından inşa ettirilmiştir.

Kaynak: dergipark.org.tr

ERZURUM'UN KÖYLERİ

Erzurum’un toplam 1030 Köyü mevcuttur. Bu köylerden : 402 tanesinin nüfusu 150 kişinin, 200 tanesinin nüfusu ise 100 kişinin altında ve 60 tanesinin nüfusu ise 50 kişinin altındadır.

1927 Yılında Erzurum’da köy’de yaşayanlar nüfusun %'de 85’i iken bu oran: 1990 yılında %'de 53, 2000 Yılında %'de 40, 2008 Yılında ise %'de 37'ye 2025 yılında ise % de 21 e düşmüştür. Köyde yaşayan nüfus hızla azalmakta ve köyler boşalmaktadır. Boşalan köyler ise harabeye dönmektedir.

Köylerde meydana gelen değişiklikleri takip ederek bilgileri sürekli güncel tutacağım. Yazamadığım köylerden de yeterli bilgi sahibi olduklarımı yazı dizisine ekleyeceğim.

Bu yazı dizisinin hazırlanmasında bilgiler aşağıdaki kaynaklardan derlenmiştir..

1- “YerelNET,”

2- Vikipedi “özgür ansiklopedi”,

3- İlçe Kaymakamlıkları “web siteleri”.

4- Web sitesi olan “Köylerin Web siteleri”

5- Köy Muhtarları

6- Facebook'da açılmış köy sayfaları.